Στον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικής ενεργειακής γέφυρας μεταξύ της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και των Ηνωμένων Πολιτειών αναφέρθηκε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου σε άρθρο του, που δημοσιεύτηκε στο Atlantic Council, στο πλαίσιο της σειράς Global Energy Agenda.
Ο κ. Παπασταύρου περιέγραψε την ελληνική ενεργειακή στρατηγική ως πολιτική «ενεργειακού ρεαλισμού», υποστηρίζοντας ότι η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια πρέπει να προχωρήσει με τρόπο που να διασφαλίζει ταυτόχρονα την ασφάλεια εφοδιασμού, την ανταγωνιστικότητα, την οικονομικά προσιτή ενέργεια και την κοινωνική συνοχή. Παράλληλα, συνέδεσε την ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας με τη διατλαντική συνεργασία, την περιφερειακή σταθερότητα και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
Σύμφωνα με τον Έλληνα υπουργό, η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία, αλλά πρέπει να είναι περιβαλλοντικά υπεύθυνη και ταυτόχρονα οικονομικά και κοινωνικά βιώσιμη. Όπως υπογράμμισε, η Ευρώπη οφείλει να παραμείνει προσηλωμένη στους στόχους της απανθρακοποίησης, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι ο ρυθμός και ο σχεδιασμός της μετάβασης δεν θα υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητα, την κοινωνική συνοχή ή την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Ο κ. Παπασταύρου έκανε ειδική αναφορά στη ναυτιλία, σημειώνοντας ότι, αν και ευθύνεται για λιγότερο από το 3% των παγκόσμιων εκπομπών, βρίσκεται συχνά αντιμέτωπη με δυσανάλογα υψηλό ρυθμιστικό κόστος, κάτι που εγκυμονεί κινδύνους για τη διεθνή ανταγωνιστικότητα, χωρίς κατ’ ανάγκη να αποφέρει αντίστοιχα παγκόσμια περιβαλλοντικά οφέλη.
Ο αρμόδιος υπουργός τόνισε ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει τον ρόλο της ως στρατηγική ενεργειακή γέφυρα μεταξύ περιοχών, αγορών και συμμάχων. Η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως υπογράμμισε, επιβεβαιώθηκε εκ νέου στο συνέδριο της Σύμπραξης για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) στην Αθήνα, αντανακλώντας τη κοινή δέσμευση για την ενεργειακή ασφάλεια, καινοτομία, διαφοροποίηση και επενδύσεις.
Στο άρθρο του ο κ. Παπασταύρου περιέγραψε τους τέσσερις βασικούς άξονες της ελληνικής ενεργειακής στρατηγικής:
- Επιτάχυνση των ερευνών για υδρογονάνθρακες
- Διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και τον μετασχηματισμό του ενεργειακού μείγματος
- Προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου
- Ενίσχυση των περιφερειακών συνεργασιών, με ιδιαίτερη έμφαση στο σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ)
Σε ό,τι αφορά τους υδρογονάνθρακες, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα επιταχύνει τις ερευνητικές δραστηριότητες με τη συμμετοχή μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών, μεταξύ των οποίων η ExxonMobil και η Chevron, ενώ τόνισε ότι, έπειτα από σχεδόν μισό αιώνα, οι ερευνητικές γεωτρήσεις πρόκειται να ξαναρχίσουν τον Ιόνιο και νέες σεισμικές έρευνες σχεδιάζονται σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης.
Ειδική αναφορά έκανε στη σύμβαση γεώτρησης για το Οικόπεδο 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, η οποία υπεγράφη τον Απρίλιο μεταξύ της Energean, ως διαχειρίστριας της κοινοπραξίας ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY, και της Stena Drilling, παρουσία των πρέσβεων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σουηδίας. Μάλιστα, χαρακτήρισε την υπογραφή ιστορικό ορόσημο για την Ελλάδα, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την υπεύθυνη ανάπτυξη του υδρογονανθρακικού δυναμικού της χώρας. Η υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση έχει προγραμματιστεί να αρχίσει τον Φεβρουάριο του 2027.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Ενέργειας υποστηρίζει ότι η αξιοποίηση εγχώριων πόρων δεν συνιστά απομάκρυνση από την ενεργειακή μετάβαση, αλλά μέρος μιας ρεαλιστικής προσέγγισης που μπορεί να συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια, στη μείωση της εξάρτησης και στην οικονομική ανάπτυξη κατά τη μεταβατική περίοδο.
Αναφορικά με το ενεργειακό μείγμα, ο κ. Παπασταύρου σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει μειώσει δραστικά την εξάρτησή της από τον λιγνίτη, ενώ οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν πλέον κεντρικό πυλώνα, καλύπτοντας πάνω από το 50% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα. Όπως υπογράμμισε στο άρθρο του, ο συνδυασμός ανανεώσιμων με ευέλικτες πηγές, όπως το φυσικό αέριο, η αποθήκευση ενέργειας και τα ισχυρότερα δίκτυα, μπορεί να δημιουργήσει ένα καθαρότερο, πιο ανθεκτικό και πιο αξιόπιστο σύστημα.
Σχετικά με τον Κάθετο Διάδρομο, τον χαρακτηρίζει «εμβληματική πρωτοβουλία» που μετασχηματίζει την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, η Ελλάδα έχει εξελιχθεί από τελικό σημείο εισαγωγής ενέργειας σε δυναμικό διαμετακομιστικό κόμβο, συμβάλλοντας στον στρατηγικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, μέσω της αύξησης των εισαγωγών αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και της ενίσχυσης της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας.
Για το σχήμα 3+1, ο υπουργός σημείωσε ότι η ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της περιφερειακής σταθερότητας και ανέφερε ότι η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών προωθεί τον διάλογο, τις επενδύσεις και έργα κοινού ενδιαφέροντος, λειτουργώντας ως παράδειγμα του πώς η ενέργεια μπορεί να αποτελέσει καταλύτη συνεργασίας και όχι σύγκρουσης. Ο κ. Παπασταύρου σημείωσε ακόμη ότι η πρωτοβουλία 3+1, η οποία επιβεβαιώθηκε εκ νέου κατά την συνάντηση του P-TEC στην Αθήνα, προωθεί την ανάπτυξη, την ενεργειακή ασφάλεια και την κοινή ευημερία, ενώ ενισχύει την περιφερειακή σταθερότητα και περιορίζει τα περιθώρια για μονομερείς ή αποσταθεροποιητικές ενέργειες.
Όπως υποστήριξε ο Έλληνας υπουργός, η πραγματική ενεργειακή ασφάλεια είναι πολυδιάστατη και εξαρτάται από τη διαφοροποίηση των πηγών, τις ανθεκτικές υποδομές, την τεχνολογική ευελιξία, τις ανταγωνιστικές αγορές και τις ισχυρές συμμαχίες. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην απήχηση που έχει η ελληνική ενεργειακή στρατηγική στην Ουάσινγκτον, κάνοντας ειδική αναφορά στην αναδημοσίευση από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ δηλώσεων για την ενεργειακή στρατηγική της Ελλάδας και τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία και υποστηρίζοντας ότι η εξέλιξη αυτή αντανακλά την αυξανόμενη αναγνώριση της χώρας ως αξιόπιστου εταίρου στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.
Εν κατακλείδι, ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι στον 21ο αιώνα η ενέργεια είναι γεωπολιτική ισχύς και πως όποιος ελέγχει την ενέργειά του ελέγχει το πεπρωμένο του, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμβάλει στο ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης ως μια χώρα που προσφέρει λύσεις.
