Η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας είναι πρωταρχικής σημασίας για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και της γεωπολιτικής αστάθειας, όπως υπογράμμισε ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, παρουσιάζοντας τις βασικές κατευθύνσεις του επικείμενου Σχεδίου Δράσης και του νέου πακέτου μέτρων για τα ηλεκτρικά δίκτυα. Παράλληλα, ο Ευρωπαίος επίτροπος κάλεσε τα κράτη-μέλη να εξετάσουν τη μείωση της φορολογίας στην ηλεκτρική ενέργεια, σημειώνοντας ότι σε πολλές χώρες οι υψηλοί φόροι λειτουργούν αποτρεπτικά για τον εξηλεκτρισμό νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Ο κ. Γιόργκενσεν, ο οποίος την Τετάρτη συμμετείχε στις εργασίες του συνεδρίου Power Summit 2026 της Eurelectric στο Ελσίνκι, παρουσίασε τις κατευθυντήριες γραμμές της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής, παραχωρώντας συνέντευξη Τύπου σε Έλληνες και ξένους δημοσιογράφους που παρευρέθηκαν στο ετήσιο συνέδριο του ευρωπαϊκού συνδέσμου της βιομηχανίας ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως υπογράμμισε, η Ευρώπη εξακολουθεί να καταβάλλει περισσότερα από 600 εκατ. ευρώ ημερησίως σε πρόσθετο ενεργειακό κόστος λόγω των υψηλών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, χωρίς να απολαμβάνει μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Αυτό δείχνει πόσο ευάλωτοι παραμένουμε όσο εξαρτόμαστε από τα ορυκτά καύσιμα».
Σύμφωνα με τον κ. Γιόργκενσεν, η ΕΕ βρίσκεται σε καλύτερη θέση σε σχέση με το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία πυροδότησε την ενεργειακή κρίση, καθώς η εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει μειωθεί σημαντικά και η συνολική κατανάλωση αερίου έχει υποχωρήσει κατά περίπου 20%. Ωστόσο, τόνισε ότι η σημερινή κρίση είναι πιο σύνθετη, καθώς επηρεάζει τόσο το πετρέλαιο όσο και το φυσικό αέριο σε παγκόσμια κλίμακα. «Πρέπει να αντικαταστήσουμε τα μαύρα μόρια με πράσινα ηλεκτρόνια» δήλωσε με νόημα, περιγράφοντας τον εξηλεκτρισμό ως τη στρατηγική απάντηση της Ευρώπης για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, της ανταγωνιστικότητας και της απανθρακοποίησης.
Το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τον εξηλεκτρισμό
Ο Ευρωπαίος επίτροπος αποκάλυψε ότι τις επόμενες εβδομάδες η Κομισιόν θα παρουσιάσει νέο Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό, το οποίο θα περιλαμβάνει συγκεκριμένο ευρωπαϊκό στόχο και μέτρα πολιτικής για τρεις βασικούς τομείς: μεταφορές, κτίρια και βιομηχανία.
Στον τομέα των μεταφορών, το σχέδιο θα επικεντρώνεται στην ταχύτερη διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων. Στα κτίρια, θα προωθείται η αντικατάσταση λεβήτων φυσικού αερίου και πετρελαίου με αντλίες θερμότητας, ενώ στη βιομηχανία θα επιδιωχθεί η μετάβαση σε ηλεκτρικές τεχνολογίες παραγωγής, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Ο κ. Γιόργκενσεν τόνισε ότι η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας συνεχίζεται με ιστορικά υψηλούς ρυθμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το 2025 εγκαταστάθηκαν στην Ευρώπη 89 GW νέας ισχύος από ΑΠΕ, έναντι 78 GW το προηγούμενο έτος. Όπως ανέφερε, κάθε γιγαβάτ μπορεί να καλύψει περίπου ένα εκατομμύριο νοικοκυριά, γεγονός που αποδεικνύει το μέγεθος της προόδου. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι σημερινοί ρυθμοί ανάπτυξης παραμένουν ανεπαρκείς για την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων: «Αναπτύσσουμε ανανεώσιμες πηγές με ρυθμούς-ρεκόρ, αλλά εξακολουθούμε να κινούμαστε πολύ αργά».
Τα δίκτυα στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης
Κεντρικό ρόλο στη στρατηγική της Επιτροπής κατέχει το νέο Πακέτο για τα Δίκτυα (Grid Package), το οποίο ο Επίτροπος χαρακτήρισε μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες της παρούσας θητείας για τη μείωση των τιμών της ενέργειας, την απανθρακοποίηση και την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ευρώπης. Το πακέτο προβλέπει καλύτερο ευρωπαϊκό σχεδιασμό των ενεργειακών υποδομών, ταχύτερες αδειοδοτήσεις, ενίσχυση των διασυνδέσεων και καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων δικτύων μέσω ψηφιοποίησης, αποθήκευσης και τεχνολογιών ευελιξίας.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι σήμερα η αδειοδότηση ενός έργου δικτύου ή μιας μεγάλης εγκατάστασης ΑΠΕ μπορεί να απαιτήσει από πέντε έως και δέκα χρόνια. Στόχος της Επιτροπής είναι η δραστική μείωση αυτού του χρόνου στους έξι μήνες για τις περισσότερες περιπτώσεις και έως δύο χρόνια για τα πιο σύνθετα έργα. Παράλληλα, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι τα κράτη-μέλη θα καταλήξουν σε κοινή θέση για το πακέτο κατά το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας στις 26 Ιουνίου.
Πιέσεις στα αεροπορικά καύσιμα λόγω της σύρραξης στη Μέση Ανατολή
Σε σχέση με την κρίση στη Μέση Ανατολή και την αναστάτωση που έχει προκαλέσει στις παγκόσμιες αγορές, ο Ευρωπαίο επίτροπος δήλωσε ότι η ΕΕ δεν βλέπει προς το παρόν άμεσο κίνδυνο εφοδιασμού κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, σημείωσε ότι οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην αεροπορική αγορά, καθώς εταιρείες ακυρώνουν δρομολόγια και αυξάνουν τις τιμές των εισιτηρίων λόγω της πίεσης στα αεροπορικά καύσιμα.
Όπως αποκάλυψε, η Επιτροπή έχει δημιουργήσει ειδικό παρατηρητήριο για τα αεροπορικά καύσιμα, παρακολουθώντας τα αποθέματα, τις εμπορικές ροές και τη διαθεσιμότητα ανά κράτος-μέλος. Εάν η κρίση παραταθεί, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο κοινών ευρωπαϊκών παρεμβάσεων.
Παράλληλα επανέλαβε ότι, ακόμη και αν η γεωπολιτική ένταση αποκλιμακωθεί άμεσα, η επιστροφή σε φυσιολογικές συνθήκες θα απαιτήσει μήνες για το πετρέλαιο και πιθανώς χρόνια για την αγορά φυσικού αερίου.
Χαμηλότερες τιμές χάρη στις διασυνδέσεις
Αναφερόμενος στις διαφορές των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών, ο κ. Γιόργκενσεν υποστήριξε ότι δύο παράγοντες παίζουν καθοριστικό ρόλο: η διείσδυση των ΑΠΕ και ο βαθμός διασύνδεσης με τις γειτονικές αγορές. Όσο πιο ισχυρές είναι οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις μιας χώρας, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα πρόσβασης σε φθηνότερη ενέργεια, η ευελιξία του συστήματος και η ασφάλεια εφοδιασμού, όπως εξήγησε, επικαλούμενος ως παραδείγματα τις σκανδιναβικές χώρες αλλά και την Ισπανία, η οποία έχει βελτιώσει σημαντικά τη θέση της σε σχέση με την περίοδο της κρίσης του 2022.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για τη χρηματοδότηση του εξηλεκτρισμού και την πρόταση δημιουργίας μιας «Τράπεζας Εξηλεκτρισμού», ο Επίτροπος αναγνώρισε ότι απαιτούνται σημαντικοί πόροι και άφησε να εννοηθεί ότι το σχέδιο δράσης θα περιλαμβάνει χρηματοδοτικά εργαλεία. Παράλληλα, υποστήριξε ότι πολλές επενδύσεις ενεργειακής απόδοσης και εξηλεκτρισμού διαθέτουν εξαιρετικά οικονομικά χαρακτηριστικά, καθώς η απόσβεσή τους συνήθως είναι δυνατή σε πέντε έως επτά χρόνια.
Data centers και απαιτήσεις ενέργειας
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε τα κέντρα δεδομένων (data centers), καθώς η αυξανόμενη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και ψηφιακών υπηρεσιών οδηγεί σε σημαντική αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Ο κ. Γιόργκενσεν ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή επεξεργάζεται υποχρεωτικό σύστημα σήμανσης, καθώς και πρότυπα ενεργειακής απόδοσης και βιωσιμότητας για τα data centers. Σήμερα τα κέντρα δεδομένων καταναλώνουν περίπου το 2,5% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η κατανάλωσή τους εκτιμάται ότι θα διπλασιαστεί μέσα στην επόμενη πενταετία έως δεκαετία. Τα νέα πρότυπα θα αφορούν όχι μόνο την ενέργεια αλλά και τη χρήση νερού και άλλους δείκτες βιωσιμότητας.
Τέλος, αναφερόμενος στον κανονισμό για τις εκπομπές μεθανίου, ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρόκειται να μειώσει τη φιλοδοξία της νομοθεσίας της, παρά τις πιέσεις που δέχεται από ορισμένα κράτη και διεθνείς προμηθευτές ενέργειας. Όπως είπε, η Επιτροπή εξετάζει τρόπους διευκόλυνσης της εφαρμογής των κανόνων χωρίς να υπονομεύεται ο περιβαλλοντικός στόχος τους, διατηρώντας παράλληλα ενεργό διάλογο με τις χώρες και τις εταιρείες που εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο προς την Ευρώπη.
