Τις ενστάσεις για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο είναι υπό διαβούλευση, διατυπώνει η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), προειδοποιώντας ότι οι προτεινόμενοι περιορισμοί όχι μόνο θα αυξήσουν το κόστος της αιολικής ηλεκτροπαραγωγής αλλά ενδέχεται να οδηγήσουν και σε εντονότερες κοινωνικές αντιδράσεις.
Κατά τη διάρκεια ενημερωτικής συνάντησης χθες Τρίτη, ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ Παναγιώτης Λαδακάκος υποστήριξε ότι το ειδικό σχέδιο του χωροταξικού, όπως έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, αποκλείει εκ των προτέρων μεγάλο μέρος των περιοχών με το υψηλότερο αιολικό δυναμικό της χώρας, δηλαδή τα μεγάλα υψόμετρα, τις νησιωτικές περιοχές και σημαντικό τμήμα των Ζωνών Ειδικής Προστασίας, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Το νέο Ειδικό Χωροταξικό μάς εξέπληξε πολύ δυσάρεστα. Ήταν πολύ χειρότερο ακόμη και από το δυσμενέστερο σενάριο που περιμέναμε».
Σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, οι περιοχές στις οποίες θα απαγορεύεται εξ ορισμού η ανάπτυξη νέων αιολικών πάρκων καλύπτουν περίπου το 61% της ελληνικής επικράτειας, αφήνοντας διαθέσιμο μόλις το 39% για την υποβολή νέων αιτήσεων. Ακόμη όμως και σε αυτές τις περιοχές, η αδειοδότηση δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς θα πρέπει να ακολουθήσουν όλες οι περιβαλλοντικές και διοικητικές διαδικασίες αξιολόγησης.
Η σημαντικότερη ένσταση της ΕΛΕΤΑΕΝ αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις των νέων περιορισμών. Όπως ανέφερε ο κ. Λαδακάκος, η Ένωση προχώρησε σε επιστημονική ανάλυση, συγκρίνοντας την παραγωγικότητα ενός τυπικού σύγχρονου αιολικού πάρκου πριν και μετά την εφαρμογή των περιορισμών που προβλέπει το νέο χωροταξικό. Η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μέση παραγωγικότητα μιας ανεμογεννήτριας μειώνεται κατά περίπου 29%, καθώς οι εγκαταστάσεις θα μεταφέρονται σε περιοχές με χαμηλότερο αιολικό δυναμικό.
Η μείωση αυτή μεταφράζεται σε αύξηση του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας κατά περίπου 27%, καθώς για να παραμείνουν βιώσιμες οι επενδύσεις θα απαιτούνται υψηλότερες τιμές αποζημίωσης της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, για την επίτευξη των ίδιων ενεργειακών στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), θα απαιτηθεί η εγκατάσταση περίπου 29% περισσότερων αιολικών πάρκων, εφόσον δεν υλοποιηθούν επιπλέον ώριμα έργα κατά τη μεταβατική περίοδο εφαρμογής του νέου χωροταξικού.
Σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, το πρόσθετο κόστος θα μεταφερθεί τελικά στη βιομηχανία μέσω των συμβάσεων αγοράς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs), στους καταναλωτές αλλά και συνολικά στο ηλεκτρικό σύστημα μέσω των μηχανισμών στήριξης.
Παράλληλα, η Ένωση αμφισβητεί και το βασικό επιχείρημα ότι το νέο χωροταξικό θα μειώσει τις τοπικές αντιδράσεις απέναντι στα αιολικά πάρκα και εκτιμά ότι οι κοινωνικές συγκρούσεις θα ενταθούν, καθώς τα έργα θα συγκεντρωθούν σε πολύ λιγότερες περιοχές.
Ενδεικτικά, σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, με τα σημερινά κριτήρια απομένουν μόλις έντεκα νησιά -εκτός από την Κρήτη και την Εύβοια- στα οποία θα μπορεί να αναπτυχθεί νέα αιολική ισχύς. Παράλληλα, η απαγόρευση εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε μεγάλα υψόμετρα ενδέχεται να οδηγήσει τα έργα χαμηλότερα, σε αποστάσεις πολύ πιο κοντά στους οικισμούς, αυξάνοντας την οπτική όχληση και τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, όπως εκτιμά η ΕΛΕΤΑΕΝ.
Η Ένωση υποστηρίζει ότι δεν θα πρέπει να θεσπιστεί οριζόντιο όριο υψόμετρου ή, εφόσον διατηρηθεί, να προβλεφθούν εξαιρέσεις για περιοχές με εξαιρετικά υψηλό αιολικό δυναμικό.
Απαντώντας στις εκτιμήσεις ότι υπάρχει επαρκές χαρτοφυλάκιο αιολικών έργων, η ΕΛΕΤΑΕΝ υποστήριξε ότι τα στοιχεία χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση. Σήμερα λειτουργούν περίπου 6 GW αιολικών εγκαταστάσεων, ενώ περίπου 9 GW βρίσκονται σε διάφορα στάδια ανάπτυξης. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει η Ένωση, δεν είναι ρεαλιστικό να θεωρείται ότι όλα αυτά τα έργα θα ολοκληρωθούν. Από τα περίπου 9 GW του χαρτοφυλακίου, μόνο περίπου 3 GW διαθέτουν σήμερα Προσφορά Σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ, στοιχείο που θεωρείται ένδειξη μεγαλύτερης ωριμότητας.
Η εμπειρία δείχνει ότι μόνο ένα μέρος των αδειοδοτούμενων έργων καταλήγει τελικά να κατασκευαστεί, ενώ παλαιότερη μελέτη της ΕΛΕΤΑΕΝ είχε εκτιμήσει ότι το ποσοστό ολοκλήρωσης από το αρχικό στάδιο αδειοδότησης ήταν μόλις 3,5%. Αν και σήμερα το ποσοστό αυτό αναμένεται υψηλότερο λόγω μεγαλύτερης ωριμότητας των έργων, η Ένωση θεωρεί εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθεί πάνω από το 50%-60% του σημερινού χαρτοφυλακίου.
Στο υπόμνημα που έχει καταθέσει στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η ΕΛΕΤΑΕΝ ζητεί κυρίως τρεις ουσιαστικές παρεμβάσεις στο σχέδιο του χωροταξικού.
- Κατάργηση ή, εναλλακτικά, πρόβλεψη εξαιρέσεων στο όριο ύψους των 1.200 μέτρων για περιοχές με εξαιρετικό αιολικό δυναμικό. «Δεν υπάρχει κάποια άλλη σημαντική ευρωπαϊκή αγορά στις ΑΠΕ όπου να ισχύει οριζόντιο πλαφόν στο υψόμετρο» τονίζουν οι εκπρόσωποι του κλάδου.
- Χαλάρωση του περιορισμού για τα νησιά, καθώς το όριο των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων αφήνει διαθέσιμους για νέες εγκαταστάσεις ελάχιστους νησιωτικούς προορισμούς. Ο κλάδος ζητά να πέσει το όριο αυτό στα 100 τ. χλμ.
- Για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000, η ΕΛΕΤΑΕΝ ζητεί να μην αποκλείονται εκ των προτέρων έργα υψηλού αιολικού δυναμικού, αλλά να εξετάζονται κατά περίπτωση μέσα από την περιβαλλοντική αδειοδοτική διαδικασία. Το νέο Χωροταξικό ορίζει ότι στις περιοχές επιτρέπονται ανεμογεννήτριες μόνο εφόσον συντρέχουν δύο προϋποθέσεις: να τις επιτρέπει η εκάστοτε Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (κάτι που σχεδόν ουδέποτε συμβαίνει) και το αιολικό δυναμικό να είναι μεγαλύτερο από 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Σύμφωνα με τον κ. Λαδακάκο, η ΕΛΕΤΑΕΝ βρίσκεται σε συνεχή διάλογο με το ΥΠΕΝ και εκφράζει την ελπίδα ότι θα υπάρξουν βελτιώσεις πριν από την οριστικοποίηση του Χωροταξικού, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες της Ένωσης, αναμένεται να προχωρήσει μέσα στο καλοκαίρι, καθώς συνδέεται με ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
