Νέα επικίνδυνη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, καθώς η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε drone των Χούθι κοντά στη Μέκκα, ενώ οι πιέσεις στις ενεργειακές υποδομές του βασιλείου έχουν εκτοξεύσει το Brent πάνω από τα 108 δολάρια το βαρέλι. Η αναστολή φορτώσεων από το Γιανμπού και η διακοπή λειτουργίας του κρίσιμου αγωγού East-West εντείνουν τους φόβους για προβλήματα στις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου.
Σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση περνά η κρίση στη Μέση Ανατολή, με τη Σαουδική Αραβία να καταγγέλλει επίθεση με drone των Χούθι κοντά στη Μέκκα και τις αγορές να παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία την κατάσταση στις ενεργειακές υποδομές και στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου.
Η σαουδαραβική στρατιωτική συμμαχία ανακοίνωσε ότι η αεράμυνα του βασιλείου αναχαίτισε και κατέστρεψε μη επανδρωμένο αεροσκάφος νότια της Μέκκας, πριν αυτό εισέλθει στον απαγορευμένο εναέριο χώρο της ιερής πόλης.
Η πλευρά των Χούθι, ωστόσο, αρνήθηκε ότι είχε στόχο τη Μέκκα ή άλλους ιερούς τόπους, χαρακτηρίζοντας τις σαουδαραβικές καταγγελίες ψευδείς.
«Κόκκινη γραμμή» η ασφάλεια της Μέκκας
Ο εκπρόσωπος της συμμαχίας υπό την ηγεσία του Ριάντ, Τούρκι αλ Μάλκι, ξεκαθάρισε ότι η ασφάλεια της Μέκκας αποτελεί «κόκκινη γραμμή», προειδοποιώντας ότι το Ριάντ θα απαντήσει σε απειλές κατά της περιοχής.
Η εξέλιξη αποκτά πρόσθετο βάρος, καθώς η Μέκκα αποτελεί τον ιερότερο τόπο του Ισλάμ και προσελκύει κάθε χρόνο εκατομμύρια προσκυνητές.
Σύμφωνα με το Reuters, πρόκειται για μία από τις σοβαρότερες καταγγελίες των τελευταίων ημερών, την ώρα που οι επιθέσεις κατά σαουδαραβικών στόχων έχουν αυξηθεί και η ένταση στην ευρύτερη περιοχή κλιμακώνεται.
Το πετρέλαιο εκτοξεύεται
Η γεωπολιτική κρίση έχει ήδη περάσει με ορμή στην αγορά ενέργειας.
Το Brent κινήθηκε πάνω από τα 108 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τον Μάιο, ενώ το αμερικανικό WTI ξεπέρασε τα 105 δολάρια.
Στις 16 Σεπτεμβρίου το Brent υποχωρούσε ελαφρά στα 107,82 δολάρια, έχοντας όμως προηγουμένως καταγράψει ισχυρή άνοδο, καθώς η αγορά προσπαθεί να αποτιμήσει το μέγεθος και τη διάρκεια των προβλημάτων στις σαουδαραβικές εξαγωγές.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι για πόσο διάστημα θα παραμείνει εκτός λειτουργίας ο East-West Pipeline.
Ο κρίσιμος αγωγός East-West
Ο αγωγός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες της Σαουδικής Αραβίας.
Μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τις ανατολικές περιοχές παραγωγής προς την Ερυθρά Θάλασσα, επιτρέποντας στο Ριάντ να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ όταν υπάρχουν προβλήματα στην περιοχή.
Η δυνατότητα μεταφοράς του φτάνει έως περίπου τα 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ στην πράξη αποτελεί βασική εναλλακτική δίοδο για περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Μετά τα πλήγματα με drones, ο αγωγός τέθηκε εκτός λειτουργίας, προκαλώντας νέο κύμα ανησυχίας στις διεθνείς αγορές.
Οι εκτιμήσεις για τον χρόνο αποκατάστασης διαφέρουν σημαντικά. Κάποιες πηγές κάνουν λόγο για επαναφορά μέρους της λειτουργίας μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ άλλες εκτιμούν ότι οι επισκευές μπορεί να απαιτήσουν αρκετές εβδομάδες.
Πάγωσαν φορτώσεις από το Γιανμπού
Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο δύσκολη μετά την αναστολή φορτώσεων πετρελαίου από το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Το Γιανμπού αποτελεί βασικό εξαγωγικό κόμβο για το σαουδαραβικό αργό, ειδικά όταν υπάρχουν προβλήματα στις διαδρομές μέσω του Περσικού Κόλπου.
Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, το Ριάντ έχει ήδη ακυρώσει ή καθυστερήσει ορισμένα φορτία προς ευρωπαϊκούς πελάτες, γεγονός που έχει προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις τιμές.
Η αγορά πλέον δεν ανησυχεί μόνο για την παραγωγή, αλλά και για το κατά πόσο το πετρέλαιο μπορεί να μεταφερθεί με ασφάλεια.
Ορμούζ και Μπαμπ ελ Μάντεμπ στο επίκεντρο
Δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό αυξημένη πίεση.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τον βασικό θαλάσσιο διάδρομο για περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ταυτόχρονα, οι κινήσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και κοντά στο Μπαμπ ελ Μάντεμπ αυξάνουν τον κίνδυνο για τις εμπορικές και ενεργειακές μεταφορές.
Η διπλή πίεση έχει δημιουργήσει ένα σενάριο που οι αγορές φοβούνταν εδώ και μήνες: προβλήματα ταυτόχρονα τόσο στις ενεργειακές υποδομές όσο και στις οδούς μεταφοράς.
Τα ασφάλιστρα πολέμου ανεβαίνουν
Οι εταιρείες μεταφορών αντιμετωπίζουν ήδη αυξημένα κόστη.
Τα ασφάλιστρα πολέμου για πλοία που κινούνται στην ευρύτερη περιοχή έχουν αυξηθεί, ενώ αρκετές ναυτιλιακές εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές.
Αυτό μεταφράζεται σε ακόμη μεγαλύτερο κόστος μεταφοράς για το πετρέλαιο και τα πετρελαϊκά προϊόντα.
Ακόμη και αν οι απώλειες παραγωγής παραμείνουν περιορισμένες, η αγορά τιμολογεί πλέον το ενδεχόμενο παρατεταμένης διαταραχής στη διακίνηση του αργού.
Goldman Sachs: Στο τραπέζι ακόμη και τα 120 δολάρια
Οι αναλυτές της Goldman Sachs θεωρούν ότι οι πρόσφατες επιθέσεις αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο περαιτέρω ανόδου των τιμών.
Η τράπεζα έχει περιγράψει σενάριο στο οποίο το Brent μπορεί να κινηθεί ακόμη και προς τα 120 δολάρια το βαρέλι, εάν οι επιθέσεις σε πλοία και ενεργειακές υποδομές ενταθούν ή εάν η διαταραχή των εξαγωγών παραταθεί.
Αντίθετα, εάν οι ροές αποκατασταθούν σχετικά γρήγορα και η ένταση υποχωρήσει, η Goldman εκτιμά ότι οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν ξανά σημαντικά χαμηλότερα.
Αυτό δείχνει πόσο ευαίσθητη έχει γίνει πλέον η αγορά σε κάθε στρατιωτική ή διπλωματική εξέλιξη.
Η JPMorgan μετρά το κόστος κάθε μήνα διακοπής
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η ανάλυση της JPMorgan.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, κάθε επιπλέον μήνας σοβαρής διαταραχής στις ροές θα μπορούσε να προσθέτει περίπου 7 έως 8 δολάρια το βαρέλι στην τιμή του Brent.
Σε περίπτωση που η κρίση διαρκέσει τρεις μήνες, το μέσο Brent θα μπορούσε να φτάσει περίπου στα 114 δολάρια το βαρέλι.
Ο φόβος τώρα είναι το ντόμινο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις αγορές δεν είναι πλέον μία μεμονωμένη επίθεση.
Είναι ο κίνδυνος ενός ντόμινο.
Μια νέα επίθεση στον East-West Pipeline, πλήγμα στο Γιανμπού, επιδείνωση της κατάστασης στο Ορμούζ ή ακόμη μεγαλύτερη αστάθεια στο Μπαμπ ελ Μάντεμπ θα μπορούσαν να περιορίσουν ταυτόχρονα πολλές από τις βασικές εξαγωγικές διαδρομές της Μέσης Ανατολής.
Και τότε η πίεση δεν θα περιοριστεί μόνο στο πετρέλαιο.
Θα μπορούσε να περάσει στις τιμές καυσίμων, στις μεταφορές, στον πληθωρισμό και τελικά στις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.
Η άνοδος των ενεργειακών τιμών ήδη αποτελεί πρόσθετο πονοκέφαλο για τις μεγάλες οικονομίες, καθώς αυξάνει τις πληθωριστικές πιέσεις την ώρα που τα επιτόκια παραμένουν υψηλά.
Ένα νέο ενεργειακό σοκ με παγκόσμιες συνέπειες
Η νέα κρίση στη Σαουδική Αραβία δείχνει πόσο εύκολα μια στρατιωτική κλιμάκωση μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.
Η επίθεση που καταγγέλλεται κοντά στη Μέκκα έχει ισχυρό πολιτικό και συμβολικό βάρος.
Όμως για τις διεθνείς αγορές, το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον άλλο: εάν η σύγκρουση μπορεί να πλήξει με διάρκεια τις ενεργειακές υποδομές και τις εξαγωγικές οδούς της μεγαλύτερης πετρελαιοπαραγωγού περιοχής του κόσμου.
Με το Brent πάνω από τα 108 δολάρια και τα σενάρια των 120 δολαρίων να επιστρέφουν στο τραπέζι, η Μέση Ανατολή έχει μετατραπεί ξανά στον μεγαλύτερο παράγοντα αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία.
