Η νέα κλιμάκωση ΗΠΑ – Ιράν εκτινάσσει το ενεργειακό κόστος – Σχεδόν έχει παραλύσει η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ – Ο φόβος για νέα άνοδο σε καύσιμα, μεταφορές και πληθωρισμό
Σε νέα επικίνδυνη ζώνη εισέρχεται η διεθνής αγορά πετρελαίου, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις σε πλοία κοντά στα Στενά του Ορμούζ έχουν οδηγήσει το Brent ξανά πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων.
Το πρωί της Πέμπτης 10 Σεπτεμβρίου, το Brent κινείται γύρω από τα 101,10 δολάρια το βαρέλι, μετά το ισχυρό άλμα της προηγούμενης συνεδρίασης, ενώ το αμερικανικό αργό WTI βρίσκεται κοντά στα 96 δολάρια.
Η αγορά πλέον δεν τιμολογεί μόνο τον κίνδυνο μιας προσωρινής έντασης. Αυτό που προκαλεί τον μεγαλύτερο φόβο είναι η πιθανότητα η κρίση στη ναυσιπλοΐα να αποκτήσει παρατεταμένο χαρακτήρα, περιορίζοντας την προσφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο και διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το Ορμούζ ξανά στο επίκεντρο
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι έπληξε πλοία τα οποία επιχειρούσαν να κινηθούν στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ, μετά τις αμερικανικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών πετρελαιοφόρων.
Η ένταση έχει μεταφερθεί πλέον απευθείας στις βασικές θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας.
Πριν από τον πόλεμο, μέσω των Στενών του Ορμούζ περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που εξηγεί γιατί κάθε διαταραχή στην περιοχή προκαλεί άμεσες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
Οι τελευταίες ενδείξεις είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας, οι διελεύσεις πλοίων από το Ορμούζ υποχώρησαν σε μόλις επτά μέσα σε μία ημέρα, όταν ο μέσος όρος των προηγούμενων δέκα ημερών ήταν περίπου διπλάσιος.
Η εικόνα αυτή καταδεικνύει πόσο σοβαρή έχει γίνει η διαταραχή σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια
Η ένταση κορυφώθηκε μετά από σειρά περιστατικών σε εμπορικά και ενεργειακά πλοία.
Δεξαμενόπλοιο υπό σημαία Παναμά, το οποίο μετέφερε περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια ιρακινού fuel oil, χτυπήθηκε από drone σε ιρακινά ύδατα, με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί πυρκαγιά.
Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί μεταξύ των μελών του πληρώματος ούτε διαρροή φορτίου, ωστόσο το περιστατικό ενίσχυσε τον φόβο ότι τα εμπορικά πλοία μετατρέπονται πλέον σε άμεσο στόχο της σύγκρουσης.
Παράλληλα, η βρετανική υπηρεσία UKMTO έχει καταγράψει αναφορές για πλοία που δέχθηκαν πυρά ή υπέστησαν ζημιές στον Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν.
Το Brent εκτοξεύτηκε πάνω από τα 100 δολάρια
Οι εξελίξεις αυτές πέρασαν σχεδόν ακαριαία στις τιμές.
Το Brent κατέγραψε άνοδο άνω του 3%, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια για πρώτη φορά από τον Ιούλιο και κλείνοντας πάνω από τα 101 δολάρια.
Από τα χαμηλά που είχε καταγράψει στις αρχές Αυγούστου, το διεθνές συμβόλαιο αναφοράς έχει ενισχυθεί σχεδόν 30%, στοιχείο που δείχνει το μέγεθος του γεωπολιτικού premium που έχει επιστρέψει στην αγορά.
Την ίδια στιγμή, το πραγματικό φυσικό πετρέλαιο που διακινείται στην αγορά έχει ήδη τιμολογηθεί πάνω από τα 100 δολάρια σε αρκετές περιπτώσεις.
Η κατάσταση δείχνει ότι πλέον οι traders δεν ανησυχούν μόνο για το τι θα συμβεί αύριο, αλλά και για το αν θα υπάρχουν διαθέσιμες ποσότητες πετρελαίου στις αγορές τους επόμενους μήνες.
Νέος κίνδυνος για τον πληθωρισμό
Η άνοδος του πετρελαίου δεν αφορά μόνο τις αγορές εμπορευμάτων.
Εάν το Brent παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα πάνω από τα 100 δολάρια, οι συνέπειες μπορούν να περάσουν σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία.
Πρώτα επηρεάζονται τα καύσιμα, τα κόστη μεταφοράς και η ναυτιλία. Στη συνέχεια, η επιβάρυνση μεταφέρεται στις επιχειρήσεις και στις τιμές των προϊόντων που φτάνουν στον καταναλωτή.
Ακριβότερη βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης σημαίνουν αυξημένο κόστος για τις οδικές μεταφορές, τα logistics, την παραγωγή και τις αεροπορικές εταιρείες.
Παράλληλα, η αύξηση του ενεργειακού κόστους μπορεί να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις, την ώρα που οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες του κόσμου ήδη εξετάζουν αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Η άνοδος του πετρελαίου έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει και τις διεθνείς αγορές ομολόγων, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι το νέο ενεργειακό σοκ θα καταστήσει πιο δύσκολη την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.
Ο κίνδυνος για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Για χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας, όπως η Ελλάδα, μια παρατεταμένη περίοδος ακριβού πετρελαίου μπορεί να δημιουργήσει νέα πίεση τόσο στα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις.
Το πρώτο μέτωπο αφορά τις τιμές των καυσίμων στα πρατήρια.
Ακολουθούν οι μεταφορές, τα ακτοπλοϊκά και αεροπορικά κόστη, οι αγροτικές δραστηριότητες και μια μεγάλη αλυσίδα προϊόντων και υπηρεσιών που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την ενέργεια.
Παράλληλα, μια μεγάλη άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου επιβαρύνει το εμπορικό ισοζύγιο των χωρών που εισάγουν καύσιμα, καθώς απαιτούνται περισσότερα χρήματα για την ίδια ποσότητα ενέργειας.
Η αγορά φοβάται πλέον διάρκεια
Το βασικό ερώτημα είναι πόσο θα διαρκέσει η κρίση.
Εάν οι επιθέσεις περιοριστούν και αποκατασταθεί σταδιακά η ασφαλής ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, οι τιμές θα μπορούσαν να αποκλιμακωθούν σχετικά γρήγορα.
Εάν όμως οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια συνεχιστούν και η κίνηση μέσω των Στενών παραμείνει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, το πετρέλαιο μπορεί να διατηρηθεί σε τριψήφιες τιμές.
Οι αναλυτές παρακολουθούν παράλληλα τις εναλλακτικές οδούς εξαγωγής πετρελαίου από τον Κόλπο, καθώς και την κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου νέες επιθέσεις δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους.
Το σενάριο των 120 δολαρίων
Στην αγορά έχουν επιστρέψει πλέον και τα πιο ακραία σενάρια.
Αναλυτές έχουν προειδοποιήσει ότι μια σοβαρή και παρατεταμένη διακοπή των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να οδηγήσει το Brent ακόμη υψηλότερα, με ορισμένες εκτιμήσεις να τοποθετούν ένα πιθανό επόμενο επίπεδο στα 120 δολάρια το βαρέλι.
Ένα τέτοιο σενάριο θα συνιστούσε νέο παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, με συνέπειες πολύ πέρα από τις αγορές πετρελαίου.
Θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, να καθυστερήσει τις μειώσεις επιτοκίων ή ακόμη και να οδηγήσει κεντρικές τράπεζες σε νέες αυξήσεις, ενώ παράλληλα θα περιόριζε το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Η επόμενη κίνηση στο Ορμούζ θα κρίνει τις τιμές
Το βλέμμα των αγορών παραμένει πλέον στραμμένο στα Στενά του Ορμούζ.
Κάθε νέα επίθεση σε πλοίο, κάθε περιορισμός της ναυσιπλοΐας και κάθε στρατιωτική απάντηση μπορεί να προκαλέσει μέσα σε λίγα λεπτά νέα μεταβολή στις τιμές του αργού.
Το Brent πάνω από τα 101 δολάρια αποτελεί ήδη προειδοποιητικό σήμα.
Εάν η γεωπολιτική ένταση μετατραπεί σε μόνιμη διαταραχή της προσφοράς, το ενεργειακό κόστος μπορεί να εξελιχθεί ξανά σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για την παγκόσμια οικονομία.
