Νέο ιστορικό υψηλό ρεκόρ αναμένεται να σημειώσει φέτος η παγκόσμια κατανάλωση άνθρακα, καθώς η ζήτηση ενισχύεται από τις υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου και το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, που αυξάνει τις ανάγκες για κλιματισμό, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
Τα νέα στοιχεία καταδεικνύουν ότι κάθε άλλο παρά εύκολες είναι οι προσπάθειες περιορισμού ενός από τους σημαντικότερους παράγοντες της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, καθώς παραμένει αβέβαιη η εξέλιξη των ροών Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) μέσω του Στενού του Χορμούζ, η ζήτηση για άνθρακα ενδέχεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο το 2027, όπως προειδοποίησε χθες Πέμπτη ο IEA σε έκθεσή του.
Τι δείχνουν τα στοιχεία
Η αυξημένη ζήτηση για άνθρακα καταγράφεται την ώρα που παγκοσμίως εγκαθίστανται ολοένα περισσότερες ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Οι «πράσινες» πηγές ενέργειας είναι αρκετές για να περιορίσουν την αύξηση της χρήσης ορυκτών καυσίμων, όχι όμως και για να οδηγήσουν τη συνολική κατανάλωσή τους σε πτωτική τροχιά, λόγω της συνεχούς αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.
Χωρίς μια σημαντική μείωση στην κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αναμένεται να γίνονται ολοένα εντονότερες, καθώς η θερμοκρασία του πλανήτη συνεχίζει να αυξάνεται.
Έτσι, ο IEA αναγκάζεται να αναθεωρήσει την επί μακρόν προβλεπόμενη υποχώρηση της κατανάλωσης άνθρακα, καθώς η ζήτηση για το καύσιμο παραμένει ανθεκτική.
Στα τέλη του περασμένου έτους, ο οργανισμός εκτιμούσε ότι η κατανάλωση άνθρακα θα μειωνόταν ελαφρά το 2026 και θα συνέχιζε να υποχωρεί έως το 2030. Πλέον, αναμένει ότι η παγκόσμια ζήτηση θα αυξηθεί κατά 1,2% φέτος, φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 8,94 δισ. τόνων.
Χορμούζ, LNG και στροφή στον άνθρακα
Παρότι σχεδόν κανένα φορτίο άνθρακα δεν διέρχεται από το Στενό του Χορμούζ, η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει επηρεάσει τις αγορές άνθρακα. «Η διαταραχή έχει επηρεάσει τις αγορές άνθρακα, αυξάνοντας τις τιμές του φυσικού αερίου λόγω της κατακόρυφης πτώσης των αποστολών LNG μέσω του Στενού» αναφέρει συγκεκριμένα ο IEA, φτάνοντας στο συμπέρασμα ότι αυτό, με τη σειρά του, έχει ενθαρρύνει μεγαλύτερη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα σε χώρες που έχουν μονάδες φυσικού αερίου αλλά και διαθέσιμη δυναμικότητα άνθρακα.
Το φαινόμενο της μετατόπισης από το φυσικό αέριο στον άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έχει καταγραφεί, μεταξύ άλλων, στην Κίνα, στη Νότια Κορέα, στην Ιαπωνία και την Ευρώπη. Η εξέλιξη καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι διαταραχές στις αγορές ενέργειας μπορούν να ανατρέψουν τις προβλέψεις για τη μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Ο παράγοντας Ελ Νίνιο
Παράλληλα, το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο που καταγράφεται φέτος έχει αυξήσει τη ζήτηση για ψύξη, ενισχύοντας την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Την ίδια στιγμή, το κλιματικό φαινόμενο έχει περιορίσει την παραγωγή από υδροηλεκτρικές μονάδες σε χώρες όπως η Ινδία και το Βιετνάμ, δημιουργώντας επιπλέον ανάγκες για ηλεκτροπαραγωγή από θερμικές μονάδες.
Έτσι, ο συνδυασμός υψηλών τιμών φυσικού αερίου, αυξημένων αναγκών για κλιματισμό και χαμηλότερης υδροηλεκτρικής παραγωγής ενισχύει τη χρήση άνθρακα, παρά την ταχεία ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Οι πρώτες ενδείξεις για το 2027
Η πορεία της κατανάλωσης άνθρακα την επόμενη χρονιά θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από το τι θα συμβεί στο Στενό του Χορμούζ. Εάν το Στενό ανοίξει και οι ροές LNG επιστρέψουν σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα που καταγράφονταν πριν από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, η παγκόσμια κατανάλωση άνθρακα θα μπορούσε να μειωθεί το 2027.
Εάν, αντίθετα, οι ροές φυσικού αερίου παραμείνουν περιορισμένες, τότε το 2027 θα μπορούσε να αποτελέσει ακόμη μία χρονιά-ρεκόρ για τον άνθρακα, σύμφωνα με τον IEA.
