Σε τροχιά νέας εκρηκτικής ανόδου βρίσκεται το πετρέλαιο, με το Brent να αγγίζει τα 109,97 δολάρια το βαρέλι και να πλησιάζει πλέον το κρίσιμο όριο των 110 δολαρίων. Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, οι επιθέσεις σε πλοία και η νέα προέλαση των Χούθι προς μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη έχουν εκτοξεύσει το γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι τιμές του αργού κινούνται την Παρασκευή κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων μηνών, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι οι διαταραχές στις ενεργειακές ροές μπορεί να αποκτήσουν μεγαλύτερη διάρκεια και έκταση.
Το Brent έφτασε ενδοσυνεδριακά τα 109,97 δολάρια το βαρέλι, προτού περιορίσει μέρος των κερδών του, ενώ το αμερικανικό WTI παρέμεινε πάνω από τα 100 δολάρια. Η άνοδος έρχεται έπειτα από μια εντυπωσιακή εβδομάδα για την αγορά πετρελαίου, με τις τιμές να έχουν ενισχυθεί διψήφια καθώς η στρατιωτική ένταση εξαπλώνεται σε περισσότερα σημεία της Μέσης Ανατολής.
Μια ανάσα από τα 110 δολάρια
Η αγορά έχει αλλάξει δραματικά εικόνα μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα.
Το Brent έχει ενισχυθεί περισσότερο από 30% από τα χαμηλά που είχε αγγίξει στις αρχές Αυγούστου, καθώς η προσωρινή αποκλιμάκωση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δεν μετατράπηκε σε μόνιμη συμφωνία και οι εχθροπραξίες επανήλθαν.
Οι νέες επιθέσεις σε πλοία και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα μέσα από τα Στενά του Ορμούζ έχουν περιορίσει σημαντικά τις διαθέσιμες εναλλακτικές για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές.
Την Τετάρτη, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων, μόλις επτά πλοία διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ, αριθμός σημαντικά χαμηλότερος από τον μέσο όρο των προηγούμενων ημερών.
Η νέα φωτιά λέγεται Μπαμπ ελ Μαντέμπ
Το μεγαλύτερο νέο ρίσκο για την αγορά προέρχεται αυτή τη στιγμή από την Υεμένη.
Οι Χούθι κατέλαβαν τη στρατηγικής σημασίας πόλη-λιμάνι Μόχα, ενισχύοντας σημαντικά την παρουσία τους στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας και πλησιάζοντας στα Στενά του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο, καθώς συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελεί βασικό πέρασμα για τα πλοία που κινούνται προς και από τη Διώρυγα του Σουέζ.
Περίπου 12% του παγκόσμιου εμπορίου περνά υπό κανονικές συνθήκες από τη συγκεκριμένη δίοδο, γεγονός που εξηγεί γιατί οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή μπορεί να έχει άμεσες επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου, στα ναύλα και τελικά στο κόστος μεταφοράς προϊόντων.
Η σημασία του Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει μάλιστα αυξηθεί ακόμη περισσότερο το τελευταίο διάστημα, καθώς οι περιορισμοί στα Στενά του Ορμούζ έχουν αναγκάσει τη Σαουδική Αραβία να διοχετεύει μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου μέσω αγωγών προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Διπλή «θηλιά» στις ενεργειακές ροές
Το χειρότερο σενάριο για την αγορά είναι πλέον να υπάρξουν σοβαρά προβλήματα ταυτόχρονα τόσο στα Στενά του Ορμούζ όσο και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, δύο από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς ενέργειας στον κόσμο θα βρίσκονταν υπό πίεση την ίδια στιγμή.
Η εξέλιξη αυτή θα περιόριζε τις επιλογές των πετρελαιοπαραγωγών χωρών του Κόλπου και θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγάλες παρακάμψεις πλοίων, μεγαλύτερους χρόνους μεταφοράς και απότομη αύξηση του κόστους ασφάλισης.
Ήδη, η ναυσιπλοΐα μέσω Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη των επιθέσεων των Χούθι στα τέλη του 2023.
Η αγορά βάζει ξανά γεωπολιτικό «καπέλο» στην τιμή
Η επιστροφή του Brent κοντά στα 110 δολάρια δείχνει ότι οι traders δεν τιμολογούν πλέον μόνο την προσφορά και τη ζήτηση.
Στην τιμή του βαρελιού έχει προστεθεί ισχυρό risk premium, καθώς το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια, λιμάνια, αγωγούς ή άλλες ενεργειακές υποδομές θεωρείται αυξημένο.
Η εικόνα επιβαρύνεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής σαφείς ενδείξεις αποκλιμάκωσης της ευρύτερης σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν.
Αντίθετα, οι τελευταίες στρατιωτικές κινήσεις δείχνουν ότι το πεδίο των επιχειρήσεων επεκτείνεται και σε περιοχές που μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές ροές.
Νέος πονοκέφαλος για τον πληθωρισμό
Το ράλι του πετρελαίου δεν απασχολεί μόνο τις αγορές ενέργειας.
Η επιστροφή του Brent στα επίπεδα των 110 δολαρίων δημιουργεί έναν νέο μεγάλο κίνδυνο για τον πληθωρισμό σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη, καθώς οι υψηλότερες τιμές ενέργειας μεταφέρονται σταδιακά στις μεταφορές, στη βιομηχανία και στα τελικά προϊόντα.
Η άνοδος του αργού έχει ήδη συμβάλει στις μεγάλες πιέσεις στις αγορές ομολόγων, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι οι κεντρικές τράπεζες θα αναγκαστούν να διατηρήσουν υψηλότερα επιτόκια ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις προκειμένου να περιορίσουν τις πληθωριστικές πιέσεις.
Πού μπορεί να φτάσει το Brent
Το μεγάλο ερώτημα τώρα είναι εάν τα 110 δολάρια αποτελούν προσωρινή κορυφή ή απλώς τον επόμενο σταθμό της ανόδου.
Οι προβλέψεις έχουν γίνει αισθητά πιο επιθετικές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται το Reuters, το Brent θα μπορούσε ακόμη και να κινηθεί προς τα 122 δολάρια το βαρέλι αργότερα μέσα στη χρονιά, εφόσον υπάρξει νέα σοβαρή κλιμάκωση της σύγκρουσης και περαιτέρω περιορισμός των διαθέσιμων ενεργειακών ροών.
Για την ώρα, τα βλέμματα παραμένουν στραμμένα στα Στενά του Ορμούζ, στις κινήσεις των Χούθι στην Υεμένη και στη Σαουδική Αραβία.
Για τις αγορές, η εξίσωση είναι πλέον εξαιρετικά εύθραυστη: κάθε νέα επίθεση σε πλοίο ή ενεργειακή υποδομή μπορεί να προσθέσει ακόμη μερικά δολάρια στην τιμή του βαρελιού και να φέρει το Brent ακόμη πιο βαθιά πάνω από τα 110 δολάρια.
